Føtex

Tijdens een paar dagen in Kopenhagen (en ja, ik was daar omdat er bij Noma!!! gegeten ging worden), moet uiteraard een supermarkt bezocht worden. Of hopelijk meerdere. Aan de b&b-eigenaar vraag ik naar de aller-allergrootste hypermarket van de stad. En hij zegt, tot mijn grote teleurstelling: "die is er eigenlijk niet". Hij raadt wel zéker 'Mad&Vin' aan in de kelder van Europa's oudste warenhuis 'Magasin du Nord'. En het toeval wil dat ons tijdelijk logeeradres gehuisvest is tegenover een toch best wel grote Føtex (Lyngbyvej 11).

Het is niet ècht een supermarkt om enthousiast over naar huis te schrijven, maar wél een supermarkt waar ik enthousiast van word. Want gevuld met interessant (want erg anders) Deens assortiment. Deze Føtex is een beetje rommelig. Qua groente en fruit liggen hier slechts de basics (geen bijzondere bes te vinden, helaas), maar in het zuivelvak vind ik bijvoorbeeld diverse pakken Arla die ik ook wel in Nederland zou willen zien (o.a. vlierbloesemyoghurt). En wat slim dat deze pakken van achter het vak worden bijgevuld. Het meneertje dat (met handschoenen aan) net daarmee bezig is, zegt gelukkig niks van mijn illegale fototrekkerij..

Grootste trekpleister hier, zijn voor mij de Deense dropjes. Er zijn repen chocola met stukjes salmiak, en het gamma Haribo is héél anders dan bij ons. Veel meer zoute drop met veel meer salmiak. Leuk!

Rimi Hüpermarket (Tallinn)

Een slimme meid is op haar buitenlandreis voorbereid. Dûh. Want als er een tochtje naar Tallinn op de agenda staat, dan moet je wel al weten waar daar de grootste supermarkt zit. En dan ben ik heus in Estland, ik bedoel ESTLAND! en ik ga naar een (b)Estse hyper- market; joechei!! (officieel zeg je natuurlijk estische - maar met de 'b' van bEst combineert dat minder leuk)

De hypermarkt heet Rimi (dagelijks geopend van 8 tot 22u) en zit in Estland's grootste winkelcentrum Ülemiste (Suur-Sòjamäe 4, Tallinn), anno 2004. Goed bereikbaar met de bus, maar nog beter met een taxi. En geen zorgen; voor de terugtocht staan er enkele taxi's op de parkeerplaats klaar (€5,80 heen, €12,90 terug; afgezet much?).

In Estland betaal je met de euro. En die euro is hier een daalder waard. Zeker voor zij die roken, want sloffen sigaretten gaan nog voor oost-europese prijzen over de toonbank. Maar vooral is dit een zeer moderne supermarkt, waar het uitgebreide assortiment opvallend veel overeenkomsten met die van onze eigen grotere boodschappenwalhalla's vertoont, maar dan met een fijne Estische twist. De afdeling brood&gebak voert Estische bakspecialiteiten en op de versafdeling veel regionale worsten en kazen, zoals de mij tot dan toe onbekende hertensalami.

Maar helaas blijkt in deze Estse hüpermarket de voertaal wel een onoverkomelijk obstakel; de meeste producten zijn onherkenbaar ondergedompeld in onbegrijpelijk Estische productinformatie. Al wordt 'berenvlees in blik' zelfs door mij nog wel herkend aan het veelzeggende plaatje. Zelfs zonder enig begrip van Russisch ziet iedereen dat in dit land weinig, als in géén, dropjes zijn. Wel een eclectisch aanbod chocolade, koeken en overig snoepspul. En ik heb het dit keer keurig gevraagd bij binnenkomst: ik krijg geen toestemming tot fotograferen. Maar de aanwezige bewaking faalt opzichtig. Misschien dat de bewaakmeneertjes alleen letten op alcoholjatters en niet op enthousiaste boodschaptoeristen?

Meest opvallende aankoop is een kwarkvanillekaas blok waar ik buiten al direct in hap, want honger. Het smaakt prima, maar geeft wel een natte knoeiboel. Gedroogde rozenknopjes heb ik eveneens weten te scoren, in het theevak. In verband met vliegreis heb ik (helaas) mijn impulsaankopen moeten bedwingen, maar mijn ogen uitgekeken heb ik wel!

Prisma

Het adres valt nauwelijks uit te spreken (Kantelettarentie 1), dus wat je het beste kan doen op de heenweg is zo snel mogelijk een taxi aanhouden en je erheen laten (ver)voeren. Maar dan sta je ook in de grootste supermarkt die de Agglomeratie Helsinki (waar een kwart van de gehele Finse bevolking woont) heeft: Prisma Hypermarket. Geopend op 'ma/ti/ke/to/pe' van 8-21u, op 'la' van 8-18u en 'su' 12-18u. 

Terug naar het centrum kun je de bus (lijn 43) naar 'Elielinaukio' nemen. De vriendelijke dames van de informatiebalie printen desgewenst alle benodigde gegevens uit en de bushalte is aan de overkant van de straat, maar ikzelf neem toch liever ook een taxi terug. Godmagweten waar ik anders weer uit kom; ik verdwaal in Nederland al. En daar spreek ik nog de taal (gelukkig kunnen de Finnen uitstékend Engels).

Het uitzicht van buiten is niet al te indrukwekkend. En waar is de grote parkeerplaats? Niet buiten in ieder geval; onder het complex misschien? Eenmaal binnen blijkt het toch een grote supermarkt; vele vele kassa's en 42 gangen met 'spul'. Waaronder typisch Finse benodigdheden als: ski's, fietsen, hockeysticks, hengels, rugzakken en natuurlijk Iittala. Dat laatste wordt hier verkocht alsof het zoete broodjes zijn. Wat in 1881 begon als een glasfabriek in de streek met dezelfde naam, is nu een zeer goedlopend (export)bedrijf in design.

Het is maandagochtend 8.15u (dus nu net na openingstijd). En er is meer personeel op de vloer dan dat er klanten zijn. Uit de speakers komt muziek van Röyksopp (Eple) en ik kijk echt mijn ogen uit. Het is bijna alsof ik weer in Japan ben, want veel van de productinfor- matie is in een onbegrijpelijke taal. Wat is 'suklaave hnärennkait'? Het lijkt wel een soort hondenvoer cornflakes. En wat te denken van: riistafondi (geconcentreerde hertenbouillon), kurkku salaatti (relish), mannasuurimo (griesmeel) en ströbröd (paneermeel).

Rijkelijk aanwezig is brood, vooral van dat voorverpakte fabrieks- brood. Een hele gang vol. Koekjes zijn ook legio aanwezig (naast de traditionele 'pepparkakor' en 'blue berry cookies' liggen de dozen van Jules deStrooper), evenals noten en gedroogde vruchten. En dan moet je ook denken aan allerhande gedroogde bessen, zelfs vermalen tot poeder. De thee die verkocht wordt is vooral losse thee, ik zie een XL verpakking rice krispies (700g) en interessante bakartikelen als blåbærsirup (250ml €2,45), diverse fijn papieren bakvormen en tumma siirappi (donkere basterdsuikersiroop). Van het merk Aamu Hetki zijn er 18 soorten 'brinta' en kaasjes lusten ze hier schijnbaar ook wel.

De groente&fruit afdeling is wat mij betreft een aanfluiting. Blau- we bessen (€2,35/125g) zijn hier duurder dan aan de kraampjes in de stad en de broccoli kleurt al geel. Maar de grootste verrassing is de snoepafdeling. Want Finland blijkt een waar dropwalhalla! Ik sla (voor familie en vrienden en thuis) bijna 12 kilo in. Belachelijk, en de caissière vraagt verbaasd of ik "een snoepdag" heb!

Finse supermarkten

Voorafgaand aan elk bezoek aan een nieuw buitenland, komt mijn gedegen voorbereiding(e). Want aldaar wil ik in ieder geval naar de grootste de beste supermarkt die er te vinden is, en dus moet ik weten welke supermarkten er zijn. Voor Finland zijn dat (en ik heb mijn eigen internetbevindingen keurig geverifieerd bij de aardige taxichauffeur ter plaatse):

hypermarktketen Prisma; K-(super)market; Alepa; sinds kort: Lidl en verder M-market en vele kioski's. Meer niet. Níet te vergelijken met de moordende concurrentie qua supermarktketens alhier.

Marqt

Zoals mede-oprichter Quirijn Bolle zegt: "Tegenwoordig gaan er meer mensen dood aan de gevolgen van overvoeding dan aan die van ondervoeding. Het is hoog tijd voor een andere manier van denken." Dat zet inderdaad wel even aan het denken, tot je beseft dat het gewoon wáár is. Natuurlijk wordt dat door Marqt in een nóg pakkender tekst omgezet: "Marqt is de plaats waar het allemaal bij elkaar komt. Andere ideeën over wat we eten. Respect voor na- tuur, dier en mens. Producten die met passie en een groot gevoel voor verantwoordelijkheid worden gemaakt en waar een eerlijke prijs voor is betaald. Eten dat dicht bij zijn oorsprong blijft. Echt eten." Want Marqt verkoopt niet onder de kostprijs, werkt met een zwarte lijst van verdachte E-nummers en het merendeel van de waren heeft een biologisch keurmerk. Oh ja, en producten die over hun houdbaarheidsdatum dreigen te gaan, worden weggegeven. De filosofie en uitvoering van deze duurzame winkel annex bijna- helemaalbiologische supermarkt klopt dus. En de naam klinkt ook al als een klok:

Dat levert een keten van winkels op gevuld met seizoensgebonden, vers, fairtrade, duurzaam geteelde en ambachtelijke artikelen. Quirijn: "Het argument dat kwalitatief goed voedsel ook duurder zou zijn? Wat goedkoop is, wordt vaak op een goedkope manier geproduceerd. En dat is wat we niet meer moeten willen, want goedkope productie leidt tot troep en de rekening daarvan wordt ergens anders neergelegd, bijvoorbeeld in de vorm van hogere zorgkosten." (hij weet het wel te brengen, hè)

Wat kom ik tegen bij een rondgang door een winkel (Overtoom)? Nou, bijvoorbeeld: gele bieten, paarse wortelen, romanesco, wilde tomaten, purperkers, kruidensla met bloemen (€3,99), diverse gedroogde paddenstoelen, veel verse vis, interessante worsten (o.a. van Brandt&Levie), 't IJ biertjes, lamsvlees (rack €46,50/kg en bout €27,50/kg), verschillende rauwe granen (boekweit, tarwe, rogge, spelt, gerst, haver), meergranen pasta, gekonfijte citroen- snippers, Tony's Chocolonely (ook de nieuw verkozen limited edition), Tyrrell's chips (ook in mini-zakje 40g €1), vers brood (vier keer per dag in de winkel afgebakken), agar-agar, membrillo, ahornsiroop, miso, paddenstoelenbouillon, gebrande noten (zie ik daar van mooie grote amandelen? jawel) en een veelheid aan de zogenaamde superfoods (gedroogde incabes 100g €4; gojibessen 100g €5; physalis 120g €4,30; moerbeien 200g €4,19). Ik kijk dus mijn ogen uit (en pas op, want mijn ogen zijn groter dan mijn maag)!

En verder? 'Anders dan anders' snoeperijen als kaneelamandelen (200g €3) en repen pure chocolade met gember. Maar ook: verse guacamole, truffelmayonaise, volop specerijen (arabiata peper, roze peperbes, lavendel 12g €3,10), pappen, (geiten)yoghurts, jopenbier, wijnen, ecologische cosmetica-en kuisproducten en, voor mij 'la pièce de résistance': volop bijzondere kaasjes. Ik zie bijvoorbeeld geitenblauwschimmel, noordzeekaas, walnootbrie, gerookte kloosterkaas, morbier, bergkaasjes, boerenfenegriek en natuurlijk diverse kazen van alle bekende melkgevende veedieren (m.u.v. paard). En dan noem ik alleen wat míj het meest grijpt. Je kan hier dus niet alleen kwalitatief goed en verantwoord, maar vooral ook heel lekker boodschappen doen. Ik ben enthousiast. Bovendien zijn bij Marqt de producenten bekend (en ze staan ook op de site). Maar wel even belangrijk: je kan bij Marqt niet met contant geld betalen! En aan parkeerplaatsen doen ze feitelijk ook niet, logischerwijs.

Marqt staat voor kwaliteit, duurzaamheid en daarmee is er dus een uitgebreid, interessant assortiment te vinden dat niet snel ergens anders te koop ligt. Interessant dus voor bewuste eters, verstokte foodies en prestigieuze yuppen (want hier boodschappen doen is natuurlijk héél verantwoord). Marqt zit vooralsnog in Amsterdam (3 filialen), Rotterdam (2 filialen), Haarlem en Den Haag; maar er komen hopelijk snel meer winkels bij (Utrecht, Utrecht, Utrecht!). De openingstijden variëren al naar gelang de locatie, maar liggen vaak tussen 9.00 en 20.00u.

Landmarkt

"Landmarkt is een overdekte marktplaats met lekker en goed eten voor iedereen". De loods waar 'vers' direct van de boer, tuinder, slager, visboer en bakker wordt verkocht, is gelegen in Noord te Amsterdam (Schellingwouderdijk 339, open ma tm za 9-20u, zo 12-18u). "Zo van het land, zo uit de zee, zo uit de wei en zo uit de oven bij ons op de markt". Het klinkt allemaal veelbelovend en ik stel me er heel wat bij voor, dus het lijkt mij een bezoekje waard. Dus rijdt mijn auto door het pittoreske groen van Schellingwoude, een zelfstandige gemeente tot 1857 (zie ik daar een heuse reiger? hoe landelijk) om te parkeren naast de rijkelijk uitgestalde planten.

In augustus 2012, krapjes iets meer dan een jaar na opening, ging Landmarkt failliet. Om diezelfde nacht overgenomen te worden door Fleura Holding, waardoor de winkel geen dag gesloten is geweest. Het faillisement van de boerenmarkt zou grotendeels hebben gelegen aan de tweede vestiging in Apeldoorn. In deze stad zou men niet klaar zijn geweest voor het algehele concept de consument terug in contact te brengen met echt voedsel, zegt Het Parool. Want in Amsterdam, mijn favoriete locatie voor culinaire strooptochten, is 'écht voedsel' niet te verkrijgen?

Groentespecialist André zou producten direct van boeren uit de omgeving selecteren. Op smaak ("en niet op uiterlijk"). Daardoor zegt Landmarkt "het mooiste (het ging niet om uiterlijk, toch?!), sappigste, beste en meest verse groente en fruit" te hebben. Volop aangeprezen met oneliners als "direct van 't land, zo op de markt" en "verser dus lekkerder". Daar zijn wat mij betreft wel een aantal kanttekeningen bij te plaatsen (want onrijp maar heel vers geplukt kan heel erg niet-lekker zijn; en daarbij snap ik niet goed waarom ze doen alsof er in heel het land geen markt te vinden is waar niet dezelfde principes voor gelden), maar oké; het assortiment lijkt goed: roodlof, paarse wortelen, prachtige artisjokken, verse knof- look en glanzende aubergines.

Nou wil de tegenwoordige verwende consument natuurlijk wel een beetje compleet assortiment, met exoten als ananas, meloen en mango; en je gaat mij niet zeggen dat die allemaal van lokale telers afkomstig zijn. Maar de oplettende kijker had al opgemerkt dat de Landmarkt niet biologisch pretendeert te zijn en stiekem louter implicéért zijn producten lokaal te betrekken, dus "direct van het land - een paar dagen onderweg uit Spanje - en zo op de markt" mag in de breedste zin van het begrip worden opgevat. En dat is dan deels onze eigen schuld. Maar dit is héél kritisch, hoor. Ik ben wel degelijk gecharmeerd van de kok die met boodschappenmand- je groenten van de markt plukt voor kokerijen in het restaurant ('De Proeverij' kookt van de markt, menukaart).

Er worden ook 'gewone boodschappen' verkocht. Naast de preten- tieuze theemixen en "smaakmakers voor de bewuste eter" (zoals wilde olijfolie 0,25l €5,89) liggen Peynenburg koeken en potten Calvé pindakaas. Een nogal opmerkelijke mengeling, maar anders zullen ze de loods wel niet vol gekregen hebben. De visafdeling is gelardeerd met prachtig uitgestalde verse vissen, zelfs kreeft. En we mogen snoepen van heerlijk gamba's in knoflookolie! Dat ze hier "gerookte makreel" verkopen "met de smaak van paling" laat ik maar even voor wat het is, want mijn oog ontdekt de reden dat ik hier nog wel eens terug zou komen: de vele kaasjes. Een uitgebreid assortiment export (Irish cheddar met Porter, Franse kazen, kaas met truffel, Etivaz, geitenblauwschimmel) en Nederlandse kazen (geitfenegriek, Texelse schapenkaas, Smaaq, koningsroem, ouwe brokkel): mjam. Naast de mozzarella ligt buffelyoghurt! Jammer alleen dat ook hier geen lange pijnboompitten worden verkocht. En als ik heel grondig de etiketten lees, zie ik bijvoorbeeld twaalf verschillende E-nummers tussen de ingrediënten van de gerookte kipfilet.

Résumé: de Landmarkt is een leuk uurtje uit en de ware foodie kan zich hier prima verlekkeren. Sommige producten zijn écht heel mooi (bv. echte Noordhollandse boeren roomboter) maar daar betaal je dan meestal ook wel voor (die boter uit Warmerdam? 500g €5,85). Voor een uitgebreid dinerfeest (zoals kerstmis) is deze loods een aanrader, en verder blijft een frequent bezoek waarschijnlijk vooral interessant voor de enthousiaste vis-en kaaseter. De kosten aan de kassa worden niet echt inzichtelijk weergegeven, dus het is een gevalletje pinnen-en-vergeten, maar voor diegene die iets goed te maken heeft: bij de uitgang staan de mooiste, grote rozen die ik ooit heb gezien (€6,50-€10 per bos)!

AH (XL)

Albert Heijn (in de volksmond ook wel: 'Appie' of 'appie happie'), kortweg AH, is een supermarktketen die in 1887 in Oostzaan werd opgericht. Met ruim 856 filialen en een marktaandeel van bijna 35% is AH de grootste van Nederland. En dus is iedereen wel eens in een Albert Heijn geweest. Hoe kan het ook anders, want AH is overal: op televisie is de reclamekop van ene Harry Piekema sinds 2004 regelmatig te zien als jolige supermarktmanager; elk NS station lijkt voorzien van minstens één AH-to-go en voor wie boodschappen aan huis wil (moet) laten bezorgen is Albert.nl de aangewezen service. 

Albert Heijn moet wel een hele efficiënte marketingafdeling heb- ben. Zo is de telefoon-app (die slim appie heet) één van de eerste waarmee je niet alleen een boodschappenlijstje op je mobieltje zet maar die dan ook de bijbehorende looproute door de gewenste winkel toont. Met elk nationaal evenement heeft de AH de juiste, opzwepende reclame. En dan hebben we het nog niet eens over de wuppies en voetbalplaatjes die als trendy verzamelobjecten bij tijd en wijle worden uitgedeeld na het doen van (minstens €15 aan) boodschappen.

"Voor iedereen die met de auto de weekboodschappen wil doen" (einde citaat) zijn er doorheen Nederland ruim 30 AH XLs. Extra grote winkels met een extra grote nonfood afdeling, extra grote versafdelingen, stomerij-en ticketservice en sinds kort ook een bol.com afhaalpunt. Al moet ik zeggen dat de parkeerplaatsen bij de AH XL te Utrecht beperkt zijn. Tenzij je verderop wilt parkeren, maar wie wil dat nou (Roelantdreef 41)? Yuppen die 'met de auto de weekboodschappen doen', willen nou eenmaal niet met jenge- lende kinderen en loodzware kar eerst door half (winkelcentrum) Overvecht. In de winkel zijn genoeg (blauwe) mandjes, die behalve draagbaar ook rolbaar zijn. Er zijn ook geinige karretjes waar twee mandjes in geplaatst kunnen worden, maar dat geeft dan wel weer een probleem aan de kassa, want de mandjes mogen de winkel niet uit en hoe krijg je twee mandvrachten aan boodschappen dan bij de auto? Want veel dozen zijn er meestal niet. De winkelwagentjes zijn eigenlijk te diep, dus ja, je kunt ze volledig vol laden en ja, het twee keer uitladen (bij de kassa en bij de auto) is funest voor je rug.

In een AH XL kun je nagenoeg alles vinden (hoewel 't assortiment niet zo uitgebreid is als dat van de Jumbo). De kleurrijke afdeling 'groente&fruit' is vaak het eerste wat je ziet, met bijvoorbeeld een veelheid aan tomaten (hoewel niet de kleine gele en oranje, zoals bij de Deen), fruiten, (voorgesneden) en de 'onder beschermende atmosfeer verpakte' groenten. Handig ook, die alvast voorbereide granaatappelpitjes, verse ananas en kokosschilfers. Blauwe bessen haal je hier (hoewel ze steeds onrijper geplukt lijken). En er liggen zelfs exoten als pompoen, batata, kouseband en pepertjes. Zoete uien, rode uien, sjalotten. Ook het aanbod 'biologisch' (onder de noemer 'puur en eerlijk') wordt steeds groter. Verse kruiden zijn in pot of per aantal takjes verkrijgbaar en meestal grijp je niet mis. 

Verder de versafdelingen met voorverpakt vis, vlees, vegetarische vleesvervangers, vleeswaren, kaas en brood (hoewel ze bij lange na niet kunnen tippen aan die van bijvoorbeeld de Auchan). In de winkel wordt afgebakken, wat je goed ruikt. De AH is vermaard om zijn filet américain, pain de boulogne, cranberrypâté, taaikorstjes en geitenkaas honing. En kwamen maaltijdsalades niet als eerste bij de Albert Heijn in het versschap? Een complete maaltijd met minstens 200g groente voor minder dan €5.

De Albert Heijn is sowieso sterk in het inspelen op de markt. Met praktische (bijna) kant-en-klaar maaltijden, voor vier-, twee-of éénpersoonshuishoudens, en meer decadente producten in het 'AH Excellent' gamma. Met de feestdagen (kerst, pasen..) komen specialiteiten in de winkel die dan tijdelijk verkrijgbaar zijn. Daar betaal je natuurlijk wel wat meer voor, maar ze zijn bedoeld om de overbelaste, drukke Nederlander werk in de keuken uit handen te nemen. En dat willen we wel, zonder aan versheid of kwaliteit in te boeten, dus kopen we. Want we willen zo graag goed voor de dag komen. En dat doet de Albert Heijn dus slim.

Natuurlijk pretendeert Albert Heijn ook "op de kleintjes te letten" en dus erg voordelig te zijn. Er is altijd Euroshopper met budget artikelen, naast het meer standaard huismerk. Een legio A-merken zijn eveneens te vinden, die liggen dan wat meer op ooghoogte, zodat je voor budget wel iets meer moeite moet doen en naar het onderste vak reiken. Maar dan bén je al naar de keten gelokt; als het niet met 'Route 99' is (diverse producten in de aanbieding voor €0,99 per stuk), dan wel met de bekende Hamsterweken (veel met 50% korting; of 2 halen 1 betalen). Zo lijkt het alsof je voordelig uit bent bij Nederlands grootste supermarkt, hoewel de kassabon stiekem altijd net iets hoger uitvalt dan die van Nettorama, Dirk, Aldi of Lidl. Bijvoorbeeld: gepelde walnoten: bij de Lidl €1,99 per 200 gram; bij de Albert Heijn (als bakingrediënt) €2,45 per 110g.

De Albert Heijn introduceerde midden jaren '90 zijn bonuskaart, waarmee klanten korting krijgen op zogenaamde 'bonus artikelen' die dan 'in de bonus' zijn. Die koop je dan, maar als je bij de kassa vergeet je bonuskaart te laten scannen, betaal je alsnog de volle mep. En wie controleert zijn kassabon nou nog (ehm, ik, en dat blijkt nogal eens nodig)?! Tevens spaar je met je AH boodschappen airmiles. Je kan stickers sparen voor korting op musicals of de Efteling. Ergo; bij de Albert Heijn kan het ogenschijnlijk niet op. En op knappe wijze wordt boodschappen doen tot een uitje verheven: exclusieve producten te koop naast de reguliere aankopen, kleine cadeautjes (de mini's!), goede service én bovendien het gevoel voordelig uit te zijn. Of vóelt dat maar zo?

Toom Markt

Mogelijk grenst het aan het overdrevene, maar ik stapte vorige week daadwerkelijk mijn vierde (Duitse) supermarkt op rij binnen. Wat dat betreft was het goed inkopen doen in Bonn. Ik had nog net energie genoeg voor de mij tot dan toe onbekende Toom Markt (Ziegelweg 1, Alfter; ma-za 8-22u); een mega van een supermarkt, behorend bij de Rewe Group. Het motto van Toom? "Alles unter einem Dach". En dat is geen woord teveel gezegd. Alleen al het aanbod noten en zuidvruchten blijkt volledig 'over de top':

In zo'n hypermarkt wordt iets simpels als boodschappen doen een totale belevenis. De 58 'warenhuizen' van Toom met in totaal een oppervlak van 326.00 m², bedienen 3,7 miljoen consumenten per maand. Het uitgebreide assortiment telt om en nabij de 45.000 artikelen met bijvoorbeeld 300 verschillende kazen, 250 soorten groenten en fruit (pastinaken, paarse wortelen, schorseneren, tig soorten dadels; noem maar op) en bijna 700 wijnen. Dat soort cijfers liegen er niet om. Deze Toom Markt in Alfter is dan ook gelegen aan een N-weg die door de periferie van Bonn slingert; in de grote stad is natuurlijk helemaal geen plaats voor zoiets als dit. Het is alsof je door Amerika rijdt, zoals ik me dat dan tenminste voorstel: langs 'Seats&Sofas', 'Knüller', een grote McDonald's en een enorme fitnesshal, kom je op de parkeerplaats van Toom waar het niet eens moeilijk is een lege plek voor de auto te vinden (al is het van de auto naar de winkelingang nog wel even een stukje lopen).

De schier oneindige gangen zijn volgepakt met etenswaren. Niet tot de nok, natuurlijk; dat is met zulke lange gangen niet nodig. Ik tel bijvoorbeeld 39 meter groente-en fruitconserven (circa. 3m hoog), inclusief 6 strekkende meters tafelzuren. Zo kan ik toch niet kiezen! Trouwens, het is hier überhaupt moeilijk kiezen, want van alles is er véél: alleen al 11 soorten Milka koekjes, 12 meter pakjes thee - vijf planken hoog. Ze verkopen zelfs onmogelijke import als amarenakersen (€8,99). Het aantal diepvriezen heb ik maar niet eens meer geteld. Alleen de broodafdeling is relatief klein (er zijn meer mosterdvarianten verkrijgbaar dan soorten vers brood), maar dat komt natuurlijk ook weer omdat er voorin de winkel een aparte bakkerij te vinden is. Direct naast de sleutelservice, de kapper en de schoenmaker; met even verderop een lotto/toto kiosk. En natuurlijk ook weer (net zoals in de Kaufland te Kleve) zo'n olijvenmeneertje.

Hier word ik overigens wél aangesproken op het maken van foto's. Dat was me vandaag nog niet overkomen. Waarom ik dat doe, want dat is niet gebruikelijk. Zit ik misschien in de supermarktbranche (van de concurrent)? Nee, hoor, meneer; ik ben een sneue toerist met een leuk blogje over eten en ik kijk hier zó mijn ogen uit dat ik het zonder fototoestel allemaal nooit onthouden kan!

Rewe

"Besser leben" vinden ze bij Rewe. En uiteraard doet deze Duitse supermarktketen er alles aan om dit voor zijn klanten waar te maken. Wat schijnbaar al meteen begint met een 'goedheids'test. Zo ligt er in de hal van een groot filiaal in Bonn (Immenburgstraße 42, ma-za 7-22u), direct na de dubbele schuifdeuren, een aantal artikelen relatief onbeveiligd voor de pak. Maar daar doen we natuurlijk niet aan, aan jatten, waardoor we al direct voor de test slagen.

Na de inkom is hier rechts ruimte gemaakt voor Bäckerei Scheider, inclusief 'café' (tafeltjes en stoelen). Maar daar kom ik niet voor, dus ik struin met mandje de winkel in. De grote groente&fruit afdeling, waar men met stoom de verse groenten nóg verser en vooral bedauwder doet lijken, biedt feitelijk alles wat je maar kan willen van een dergelijke afdeling. De winkel is sowieso groot, met een assortiment wat aan dat van de Kaufland doet denken. Hoewel er voor zo'n grote supermarkt weinig personeel rondloopt. En toch is alles keurig schoon en zijn de producten in (hun doos in) de schappen netjes gespiegeld. Hoewel er meer kruiden te koop zijn dan vers brood, maar je hebt natuurlijk ook geen broodafdeling nodig als voorin de winkel een aparte bakkerij zit.

Rewe blijkt nèt een slagje duurder dan de andere supermarkten (Kaiser's en Netto Marken-Discount) waar ik eerder vandaag was. Maar deze grote winkel is dan wél weer veel interessanter dan de kleinere Rewe in Dreieck Kranenburg.

Ik mis alleen de potten Almighurt yoghurt!