Douwe Egberts (door de jaren heen)

Douwe Egberts was de zoon van Egbert Douwes. En de naam staat voor ons synoniem aan koffie. Ikzelf woon onder de welriekende rook van de Douwe Egberts fabriek in Utrecht, maar de oorsprong ligt anno 1753 te Joure.

Kwam-kwammer

Vroeger (vroegûh, anno 2000/2001) had de AH in het huismerk verse-sappen-assortiment een heerlijk sap van komkommers en peterselie met een beetje appel. Je weet wel, in zo'n glazen fles, uit de koeling. Dat komkommersap was lange tijd mijn favoriet. Tot 'ie opeens verdwenen was, mopper mopper (die periode geldt ook als de opkomst van Pain de Boulogne, AH kaasbroodjes en de toen nog verkrijgbare palingsalade, mjam, van Johma)

Dus toen ik deze 'limited edition' CoolBest zag staan (met komkommer limoen munt) wilde ik die uiteraard meteen uitproberen. Niet geheel als verrassing bestaat deze dorstlesser (per 100ml 43kcal 9,5g suikers) vooral uit appelsap. Ja, hij is fris. Maar het meeste fris komt helaas niet van frisse komkommer maar van zurigheid. En ik weet heus wel dat er "limoen" op staat en dat limoen zuur is, maar dat 'natuurlijk aroma' zou ook heel goed extra citroenzuur kunnen zijn. Maar goed, dat krijg je er dan van als je het niet gewoon zelf even maakt..

'Authentiek' Sintsnoepgoed

In het Rijksmuseum hangt het 17e eeuwse schilderij 'Sint Nikolaasfeest' (door Jan Steen). En geïnspireerd daardoor heeft Albert Heijn dit jaar snoepgoed ontwikkeld naar origineel recept.

De kruidnoten "met steranijs" (200g €1,49 in een wel héél erg stijlvol doosje) "werden pepernoten genoemd omdat het woord peper vroeger gebruikt werd voor allerlei sterk smakende specerijen. De pepernoot was dus een Oudhollandsch 'gepeperd' gebak en werd gemaakt van fijn roggemeel, boter, suiker, honing, ei en steranijs." Deze 'authentieke kruidnoten' zijn meer koekjes (4x4,5cm) dan de kruidnoten zoals wij die nu kennen. Een hard knapperige zoetigheid met een héél subtiele smaak. Die ene procent steranijs haalt het niet bij de goed gekruide kruidnoten zoals die aan de andere kant van de winkel liggen.

"Taai taai was van oudsher een alternatief voor speculaas. Alle ingre- diënten zijn hetzelfde, alleen de structuur is anders. Toen boter erg duur was, gebruikten de bakkers namelijk roggemeel, stroop, honing en anijs. Dit deeg kon zonder boter gebakken worden, maar werd met suikerstroop gekookt. Daarom is taai taai niet zo heel knapperig maar eigenlijk... eh... taai. Taai taai werd gemaakt in vele vormen, zoals in de vorm van een ruit op het schilderij van Jan Steen." De taai taai "met honing" (4,6%) in het doosje bij AH (200g €1,49) heeft ook die leuke ruitvorm, met ronde top. Door het deeg zie je de anijszaadjes zitten. En de smaak is ook prima. Een véél geslaagdere variant dan de kruidnoten van hierboven. Alleen jammer dat deze taai taai vooral gemaakt is met glucose-fructosestroop, want dat is natuurlijk zeker niet 'authentiek'.

De Ruijter anijsmelk

Er zijn geen anijsblokjes meer. Nee, echt niet. DeRuijter heeft de oude vertrouwde blokjes om anijsmelk mee te maken vervangen door anijs- staafjes. Maar waarom zijn er geen anijsblokjes meer? De fabrikant zelf zegt op de site: "Anijsblokjes zijn sinds 1928 onderdeel geweest van ons assortiment en sindsdien is de productiemethode vrijwel onveranderd. De afgelopen jaren is de oude anijsblokjesmachine draaiende gehouden maar helaas kunnen we door slijtage en het ontbreken van de juiste on- derdelen de levensduur van deze machine niet meer verlengen. We zijn op zoek gegaan naar een passend alternatief en hebben deze gevonden in de vorm van Anijsstaafjes: staafjes anijspoeder. De verpakking en toepassing van Anijsstaafjes zijn anders dan die van Anijsblokjes maar het resultaat is hetzelfde: een beker warme anijsmelk." Dus dat. Óf je kan zelf melk koken (dat moet toch) met steranijs, of geplet anijszaad erin. Laten trekken en zeven. En het resultaat is hetzelfde: een beker warme anijsmelk ;)

"Raider, geknipt voor de trek"

Láng voordat Twix Twix was, was Twix Raider.

Pannenkoeken!!

Als ik het me goed herinner, maakte mama vroeger pannenkoekbeslag (toen nog zonder koppel-n) door een eitje los te kloppen en daar uit de losse pols zoveel melk en bloem doorheen te kloppen tot het beslag de voor haar wenselijke consistentie had. Zo heb ik het ook lang gedaan, maar ik heb gemerkt dat afgemeten hoeveelheden betere pannenkoe- ken bakt. Een beetje gesmolten boter door het beslag zorgt ervoor dat de 'koeken' beter uit de pan glijden.

Recept voor 3-4 personen

Smelt 1tl boter op laag vuur in een (pannen)koekenpan, zonder deze te laten bruisen/bruinen. Klop in een kommetje 2 eieren (M) los met een mespuntje zout en de gesmolten boter. Doe 250g bloem in een grote kom. Meng hier (vanuit het midden) de losgeklopte eieren en (beetje bij beetje) 0,5 liter melk doorheen tot een homogeen beslag. Laat het beslag een half uur rusten en klop nogmaals door tot het klontvrij is.

Verhit een klontje boter in een koekenpan met dikke bodem en een anti-aanbaklaag. Schep een dun laagje beslag in de pan en draai de pan rond zodat het beslag gelijkmatig over de bodem kan uitlopen. Laat de pannenkoek op middelhoog vuur ca. 4 minuten bakken tot de onderkant gekleurd en de bovenkant droog is. Keer met behulp van een paletmes of een (houten) spatel de pannenkoek om en bak nog een minuutje tot goudbruin. Laat de pannenkoek uit de pan op een platte schaal glijden (au-bain-marie boven een pan met heet water op laag vuur), bedek deze met een deksel of aluminiumfolie en bak de overige pannenkoeken op dezelfde manier. De pannenkoeken kunnen tevens warm worden gehouden in een voorverwarmde oven van 100°C.

Dus: 250g (¼kg) bloem en ½ liter melk op 2 eieren
(de helft daarvan bakt 8 pannenkoekjes van 14cm)

Pannenkoeken. Dat is nostalgie voor iedereen. Ik vond het vroeger een héle ontdekking dat je poedersuiker en schenkstroop door elkaar kon mengen en ik vond met verve dat ze dát op de markt moesten brengen. Hahaha. Oma was vermaard om haar kersenpannenkoeken. Ik houd van appelpannenkoeken en pannenkoeken met spek (en kaas). Maar de variaties zijn legio. En pannenkoeken zijn ook een prima basis voor een pannenkoekentaart, die dan zowel zoet (nutella!) als hartig kan. Of als dit luxe dessert. En pannenkoeken zijn koud óók lekker, tot maximaal drie dagen na bakken.

Sun-Maid Raisins

Sun-Maid - sinds 1912 - is een coöperatie van circa 850 rozijnentelers (i.e. druivengroeiers) uit Californië. Als zulks is Sun-Maid de grootste verwerker van gedroogde vruchten (enzo) ter wereld. Het meisje in het beroemde logo is geïnspireerd op een daadwerkelijke 'sun maid girl' uit de jaren '10 (van de vorige eeuw). Op de site van Sunmaid is een gratis (kook)boek te downloaden (voor iphone, ipad of als pdf).

Maar feitelijk is het doosje van deze rozijnen bekender dan de inhoud nog. In ieder geval maakt het bij mij erg fijn jeugdsentiment en gepast nostalgische weemoed los; met herinneringen aan mij en mijn broertje op de achterbank met elk een doosje rozijntjes... (€1,97 per zes doosjes à 42,5g, AH)

Nintendo NES Controller Cake

En over schoonzus (to-be) gesproken, mijn broertje gaat trouwen. Ik bedoel: broer. Drie keer raden wie de bruidstaart mag maken?! Moi!! Hoe cool is dát. Maar nou kan ik wel serieus denken dat ik een drielagige taartcreatie op één vrije dag zo even uit het niets tevoorschijn tover, onwenselijk realisme doet mij vermoeden dat dit níet het geval zal zijn. Dus ik heb mezelf opgelegd te oefenen, elke mogelijkheid die zich voordoet. Dus voor de nieuwjaarsborrel bij een goede vriend gisteren, besloot ik een red velvet cake om te bouwen naar iets anders. Zoals een Nintendo NES 8 bit controller, bijvoorbeeld:

Ik ga ijverig aan de slag met grijze fondant, zwarte marsepein, rode en grijze royal icing met wit en zwart Wilton decoratieglazuur (uit deze tubes). Daarbij blijkt een zogenaamde fondantroller feitelijk overbodig (een gewone deegroller volstaat prima), mits de onder- grond plakvrij is (stukje bakpapier bijvoorbeeld). Verder is een zogenaamde 'crumb coating' (botercrème) onmisbaar als lijmlaag tussen cake en fondant. En blijkt royal icing niet zo fijn spuitbaar als gedacht (dacht ik werkelijk 'select' en 'start' in microletters te kunnen schrijven met een verstopte spuittip nummer één?). Maar vooral ben ik (nog) niet zo enthousiast over de ooit veelbelovende kant-en-klare glazuur van Wilton, want dit spul blijkt stúg. En als ik zo'n tube au-bain-marie verwarm, blijkt het glazuur weer veel te vloeibaar.

Ik had werkelijk gedacht een relatief eenvoudig ontwerp als deze Nintendo controller 'even' te dupliceren (ik weet het, ik weet het). Dus ik ben een beetje teleurgesteld in mijn eigen kunnen. Maar de overige nieuwjaarsborrelaars daarentegen, hoor ik duidelijk ge- smoord verrukte kreten uiten: Ohh. Missie Fondantoefening is van start. Ik moet alleen de 1-2-3-curve in het oog houden.. (onbewust onbekwaam - bewust onbekwaam (en daar zit ik nú dus) - bewust bekwaam - onbewust bekwaam)

Marmercake

"Mama, mag ik bakken?" was vroeger thuis de frequente vraag van een zeer jonge ik. En haar antwoord luidde steevast: "Als je maar wel zelf opruimt". Ik maakte kokosballetjes of cake. Veel verder kwam ik toen nog niet. Dat heb ik inmiddels ruim ingehaald, maar voor het einde van 2013 ga ik terug naar toen. Om te kijken of ik met de kennis van nu een recept van weleer kan doen herleven: marmercake.

Voor de cake gebruik ik dit recept, maar zelfs een pak cakemix zou hebben gekund. Het cakebeslag wordt verdeeld over drie kommen Voor de chocoladecake maak ik een 'papje' van 3el cacaopoeder, 1tl suiker en 3tl kokendheet water. Wat ik dan door één deel beslag meng. De koffiecake (wat allitereert dat fijn) wordt verkregen door de toevoeging van mixpapje nummer twee: 2el oploskoffie, 1 zakje vanillesuiker en 3tl kokendheet water. Omdat dit nogal nat is, voeg ik uit de losse pols 2el extra bloem aan het koffiecakebeslag toe.

De drie verschillende kleuren beslag worden lukraak door elkaar over een ingevette bakvorm verdeeld. Om losjes met een bot mes door elkaar gemengd te worden; maar niet teveel natuurlijk. En bakken maar.

Alleen, de 'zebracake' die ik had wíllen maken, mislukt jammerlijk omdat dit cakebeslag te dik blijkt en niet stroomt. Maar cake is cake en omdat het geen 1 januari is (maar stiekem toch :) mag er lustig in gehapt worden. De chocoladecake zou zelfs nog wel wat kleurstof kunnen gebruiken om 'de bruinigheid te intensificeren'. En qua smaak bevalt de koffiecake me het beste. Wat opvallend is, want ik houd helemaal niet van koffie..

Kruidenthee van weleer

Zonnatura kruidenthee, inmiddels uit het assortiment (maar klinkt héérlijk): venkel&zoethout, amandel&cichorei, zoethout&kaneel. Gelukkig ook goed zelf te bereiden met behulp van theezeefjes of filterzakjes.

Een goed uiteinde!

Oudjaarsdag, oudjaarsavond. Totaal incompleet zonder Vegter's Rolletjes. Ambachtelijke, opgerolde kniepertjes die gevuld dienen te worden met slagroom en zelfs van een laagje gesmolten chocola kunnen worden voorzien. Vol calorieën natuurlijk, maar daarom gelden goede voornemens ook pas vanaf morgen, 1 januari! Ookal klinkt 2013 dan als één eindeloze vrijdag...

Het Bolletjes Vakantieboek

De bolletjes van Bolletje. Nu ik deze reclame uit de jaren tachtig terugvond (in een oude Donald Duck die ik in de trein op weg naar mijn werk las), vind ik ze opnieuw een geniale vinding. Dat boekje heb ik ergens nog liggen, misschien moet ik weer eens met mijn ouders op vakantie, zodat ik me op de achterbank kan laven aan dergelijk jeugdsentiment.

Het Zeeuwse Knop Bakboek

Ik ben niet eens jarig nu en toch krijg ik een cadeautje. Van iemand die mij ècht heel goed kent. En ookal heb ik geen tijd om te bakken tegenwoordig, plaatjes kijken kan ik nog altijd als de beste. En ver- lekkerd dromen ook. Van later, als ik weer uitgebreid in de keuken zal staan; maar ook van vroeger, toen ik elk jaar door mijn ouders mee naar Oostkapelle werd genomen en ik vaak terugkwam met een ringetje of ketting van een Zeeuws knopje. Dat was in een tijd dat we op de fiets of gewoon, in het dorp, nog wel eens "een mooie dame" zagen, in klederdracht.

Zeeland, 19e eeuw. Hardwerkende burgers van enige komaf (en met enig geld) poseren in hun zondagse best voor een foto. Wisten zij veel dat ze vele decennia later nog eens in een kookboek zouden eindigen. Maar dat is precies wat er is gebeurd anno 2012, met het verschijnen van het Zeeuwse Knop Bakboek. Omdat het bakblik geïnspireerd op de beroemde Zeeuwse Knop de maakster zóveel reacties vanuit de hele wereld opleverde, dat de boekbundeling hiervan voor haar onvermijdelijk was. Alle opgestuurde recepten, allemaal bereid in het bakblik met de fameuze vorm, werden door haar thuis bereid (ze heeft drie Zeeuwse zonen, dus die zullen wel wat aangekomen zijn in die tijd), en vervolgens voorzien van grote oude zwartwitfoto's van Zeeuwse mensen in klederdracht aller eilanden. Want de opgebloeide aandacht voor de Zeeuwse knop heeft wel dit als basis: de kleding als collectieve herinnering.

Het interactieve boek is dus het resultaat van een wisselwerking tussen de bedenkster en de uitvoerders: te weten iedereen die het bakblik gebruikte. En deze thuiskoks en -kokkinnen wonen overal op de aardbol, wat in de recepten weerspiegeld wordt. Door een Indonesische feesttaart met triobolo's, een Zwitserse notentaart, Griekse fetataart, Nepal cake Rambo, sticky rice cake uit China, Georgische kachapuri, een bastilla op Marokkaanse wijze en ook een Hollandse bavarois van babbelaar en Zeeuwse bolus werden wereldwijd allemaal in hetzelfde bakblik gemaakt. Zoet en hartig. Vertrouwd en onbekend, maar allemaal oogstrelend door de vorm.

In Gambia, waar een groep Zeeuwse vrijwilligers samenwerkten aan een dorp voor gehandicapten en chronisch zieken, bakte een metselaar zelfs knoppen van beton in het blik. Om de bouwwerken mee te versieren...

Het Zeeuwse bakblik is er als stevig vertind stalen bakvorm met 'n siliconen coating. Voor cakes, (hartige) taarten en schijnbaar ook puddings. Daarnaast werd een professionele broodvorm gemaakt, van gealumineerd staal en een gitzwarte buitenkant. Voor brood. Beide vormen hebben een ringetje om het pronkstuk in de keuken mee op te hangen. En beide zijn voor €29,90 per stuk, inclusief verzendkosten, te bestellen (hier).

Bisc &

Milka Lila Pause: damals wie früher

Wat ziet mijn oog daar? Milka Lila Pause in het snoepschap van de lokale Kruidvat (3-pak €0,99). Dát is leuk jeugdsentiment, want in de tijd dat ik als middelbare scholier door het leven ging, was deze chocoladereep met vulling een populair tussendoortje met in mijn (vertroubelde) herinnering bijna cultstatus..

Op internet valt retrospectief vanaf januari 2011 te lezen dat Milka inderdaad zijn Lila Pause herintroduceert. In de smaken 'aardbei yoghurt', 'nougatcrème' en 'à la caramel'. De reclameslogan is leuk hetzelfde als toen gebleven: "De mooiste pauzes zijn lila, lila pause van Milka".

 

Anders dan vroeger laat ik de chocolade echter in het vak liggen. Ik kan een glimlach niet onderdrukken en het idee is geinig, maar mijn Hollandse heupen roepen tegenwoordig harder om verse groente en eiwit dan suiker en vet. Laat die maag dan maar even knorren cq. morren.

'Eindeloos variëren' noemden ze dat:

Heerlijke hapjes met MonChou, uit de jaren tachtig. Of: heerlijk die jaren tachtig, hapjes met MonChou. Ik geloof niet dat Melkunie nu nog met een dergelijke advertentie aan hoeft te komen zetten.

Kleur zelf je eigen Tjolk

Retro reclame: Tjolk

Wat is er méér jeugdsentiment dan Tjolk?

Tjolk was, als zuiveldrank voor de jeugd, in mini-pakjes vanaf de midden jaren '70 tot eind jaren '80 in Nederland te koop. Tjolk was er in vijf smaken, elk met een guitig dier op de verpakking: melk (koe), aardbei (konijn), chocolade (beer), banaan (aap) en tropisch fruit (papegaai, later een dolfijn).
In 2009 kondigde Tjolk zijn comeback aan. Tjolk was verkrijgbaar in de smaken mango, limoen, banaan, chocolade, choco/banaan en choco/rozijn. Echter, door een productiefout bleek de drank vroegtijdig te bederven en Tjolk haalde de drank van de markt. Sindsdien is niets meer van het merk vernomen...

Ei koerei

Werkelijk uit de oude doos, deze mierzoete chocolade eieren met dikke (2,5mm) suikerlaag. De eieren zien er redelijk authentiek uit; dus leuk om tussen echte eieren te 'verstoppen'. Keiharde tanden- brekers van inferieure chocolade, maar ik herken ze uit mijn jeugd (en ik heb al mijn gebitselementen nog, nou ja, behalve een aantal kiezen maar dat kwam echt niet door deze dingen). Per stuk bij de gesorteerde snoepwinkel te koop (à €0,50).

Nieuwe staafmixer

Bij de gebruiksaanwijzing van mijn trouwe geliefde staafmixer (een Braun) kom ik de oude kassabon tegen, anno 2002 (in euro's dus) gekocht bij de (toen nog) Konmar. De mixer pureert en snijdt nog altijd als de beste, dus hij kan prima diensten gaan bewijzen door de kapotte plastieken staafmixer van G. vervangen. Ikzelf heb een nieuwe gekocht, natuurlijk ook weer van Braun (MR540). Grote mazzel, want die was in de aanbieding bij BCC (voor €80) en ik krijg ook nog eens €20 retour op mijn bankrekening. Kijk, dàt is het betere 'hakwerk'.